Elektrik Dünyası Dergisi
E Bülten Aboneliği
E-Posta
Ad / Soyad
Ana Sayfa » Teknolojiler
TeknolojilerPatlayıcı Ortamlarda Gaz Algılaması
Kategori : Teknolojiler
Ekleyen : Administrator
Tarih : 2020-02-21 14:11:26


Geri Dön
Patlayıcı Ortamlarda Gaz Algılaması

Her geçen gün sayısı artmakta olan endüstriyel tesisler, sıvı, gaz veya katı halde pek çok kimyasalın bir arada bulunduğu, tehlikeli mahallerdir. Çalışmaların titizlikle gerçekleştirilmesi güvenlik açısından son derece önemlidir. Endüstriyel tesislerde  yangına ve gaz kaçağına karşı önlem alınması; ortamda bulunan kimyasal gazlar nedeniyle patlamaların yaşanmaması ve büyük ölçekte can ve mal kaybının önüne geçilmesi için mecburidir.

Patlama gerçekleşmesi için oksijenin ve ateş kaynağının yanı sıra belirli miktarda patlayıcı gaz veya buharın bir arada bulunması yeterlidir. Olası bir patlamanın önüne geçilebilmesi için oksijenin kesilmesi, ateş kaynağının bulunmaması veya patlayıcı olma özelliği taşıyan gazın kontrolünün sağlanması gerekmektedir. Gaz kaçağının yıkıcı etkilerinin yaşanmaması adına erken algılama ve tahliye önlemleri için tasarlanan Mavigard 4 kanal kapasiteli gaz alarm santrali üstün ve kararlı çalışma performansı sunmaktadır.

Her bir kanal çıkışına bir adet 4-20 mA çıkışlı gaz dedektörü veya 20 adete kadar konvansiyonel dedektör bağlanabilen santralde, 2 adet 24V DC 500mA’lik siren çıkışı, 4 adet kuru kontak röle çıkışı ve 24V DC 500mA’lık gerilimi çıkışı bulunmaktadır.

4 Kanal girişli santralin her bir kanalındaki gaz seviyesi, alarm ve hata durumları, 240x64 genişliğindeki ışık şiddeti ayarlanabilen LCD ekran ve LED göstergeler üzerinden takip edilebilmektedir. Endüstriyel tip exproof gaz detektörleriyle kullanıma uygun olması tercih edilme sebebidir.

Patlama riskinin ortadan kaldırılabilmesi amacıyla projelere eklenen gaz dedektörleri bulunduğu ortamdaki havada patlayıcı gazın hangi miktarda bulunduğunu algılama ve uyarıda bulunma görevi görmektedir. 

ISO10156 ve IEC60079 standartlarına göre “patlayıcı” nitelikteki pek çok gazın LEL(Alt Patlama Sınırı) ve UEL(Üst Patlama Sınırı) seviyeleri bilinmektedir. LEL seviyesi; bir gazın hacimsel olarak ortamdaki havanın minimum yüzde kaçı kadar olduğunda patlama riski doğurduğunu, UEL ise; gazın hacimsel olarak patlama özelliğini sürdürdüğü maksimum seviyeyi ifade eder.

Bir örnek üzerinden hareket edilirse; metan gazının LEL seviyesi 4.4'tür, bu durumda hacimsel olarak 100 birim havanın 4.4 birimini metan gazı oluşturuyorsa o ortam patlayıcı niteliktedir. Böyle bir ortamda olası tehlikeli durumların erken tespit edilmesi, gerekirse işlemlerin durdurulması ve acil tahliye gibi olasılıkların planlanması son derece önemlidir. Ortam koşulları göz önünde bulundurularak doğru gaz dedektörlerinin seçilmesi ve standartlara uygun projelendirilmesi gerekmektedir.

Bu alanda kullanılan dedektörler katalitik ve IR olmak üzere iki farklı sensör tipi barındırmaktadır. Katalitik sensörlerin normal çalışma koşulları altında ortalama kullanım ömrü 5 yıldır. Bu sensörlerin patlayıcı gaza maruz kalma durumuna bağlı olarak her yıl yaklaşık %5 ila %10 aralığında hassasiyet kaybı meydana gelmektedir. IR sensörler ise ortam sıcaklığındaki değişimlere, neme, yüksek patlayıcı gaz konsantrasyonuna ve hidrojen sülfür gibi engelleyici gazlara karşı dayanıklıklık göstermektedir. Düşük veya yüksek oksijen konsantrasyonunun bulunduğu ortamlarda bile IR sensörleri güvenilir ölçüm yapabilmektedir. Çok daha uzun ömürlü olan IR sensörlerin rutin kalibrayonu çoğunlukla yılda bir kez yapılırken katalitik sensörlerin ortalama 6 aylık periyotlarda kalibre edilmesi gerekmektedir.

Dünyaca ünlü İngiliz markası Crowcon, 1970 yılından bu yana gaz algılaması alanında, özellikle de patlayıcı ortamlarda algılamanın hassasiyetle yapılabilmesi için ürün geliştirmektedir. IRmax Kızılötesi Hidrokarbon Gaz Dedektörü; metan, bütan, propan gibi birçok hidrokarbon tabanlı gaz ve buharın hızlı ve güvenli bir şekilde algılanmasını sağlamaktadır. Düşük güç tüketimine (1W) sahip olan bu dedektörler aynı zamanda son derece dayanıklıdır.

Algılama gerektiren mahallerin sıcak, soğuk, nemli olması gibi farklı ortam özelliklerine karşı güvenilirliği kanıtlanan IRmax, özellikle offshore (açık deniz)'da kullanım için idealdir. Geleneksel IR gaz dedektörleri camlarda ve aynalarda yoğuşmayı önlemek için ısıtıcılardan yararlanırken, IRmax’ın STAY-CLIR optik bileşenleri; yoğuşmaya bağlı arızaları tamamen önleyen son derece dayanıklı bir kaplama ile işlenmiştir. Bu nedenle geleneksel IR gaz dedektörlerinden % 75-90 daha düşük miktarda, güç tüketmektedir.(1W) Düşük veya yüksek oksijen konsantrasyonunun bulunduğu ortamlarda sensör tipinin IR olmasından dolayı güvenilir ölçüm yapabilmekte ve çok daha uzun süre kullanılabilmektedir. Ayrıca IRmax Zone 1, Zone 2, Zone 21 ve Zone 22 olarak sınıflandırılan bölgelerde kullanılabilmektedir. ATEX sertifikalı IRmax Kızılötesi Hidrokarbon Gaz Dedektörlerinin endüstriyel sistemler ile haberleşebilmesi için 4-20 mA çıkışı mevcuttur. Bunun yanı sıra dedektörün RS-485 Modbus ve HART protokolleri ile haberleşebilen modelleri ile display ekranlı modelleri bulunmaktadır.

Patlayıcı gaz algılaması gerektiren alanlarda can ve mal güvenliğini sağlayabilmek için özel olarak ürettiğimiz Maxlogic ve Mavigard ürünlerimize ve distribütörlüğünü yaptığımız Crowcon’a güvenebilirsiniz.